ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )
237
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )
دائمى ماندن در خانهء آخرت مىشود ، و هر كس براى آنچه آفريده شده است توانا ( 1 ) مىباشد . كلمهء سى و يكم گفتار آن حضرت ( ع ) : احذروا نفار النّعم فما كلّ شارد بمردود . از رميدن نعمتها بپرهيزيد كه نه هر رميده اى باز آورده شود . شارح گويد : نسبت دادن نفرت و جدايى به نعمتها حقيقت است و امام ( ع ) آن دو را در اين جا مجازا در نعمتها به كار برده است و مناسبت تشبيه اين است كه آن دو مستلزم جدايى در هر دو جا مىباشد ، و مقصود از اين كلمه پرهيز دادن از جدايى نعمتهاست كه عبارت از جدا شدن از كمالات خير مىباشد و به وسيله جدايى از اسباب كمالات روى مىدهد و هشدار دادن به وسيلهء سالبهء جزئيّه است و آن گفتار آن حضرت است : « فما كلّ شارد بمردود » هر رميده اى باز نگردد ، علاوه بر اين كه نعمتها پس از جدا شدنشان گاهى به شما باز نمىگردد زيرا همانطور كه رواست شتر فرارى بر نگردد در اين صورت واجب است كه از جدايى آن بپرهيزند و از خطر زيادى كه در آن است خودشان را نگاهدارند . اگر اشكال كنى : نعمتها امورى است كه از سوى بخشندهء آن بخشيده مىشود پس بازگرداندن آن روا و ضبط و نگهدارى آنها ناممكن است پس در تكليف داخل نمىباشد زيرا بسيارى از مردم مالهايشان را حفاظت مىكنند و در ضبط آن مىكوشند و آن كار جز بر رميدن و زوال مال چيزى نمىافزايد جواب مىدهم : مقصود از پرهيز كردن از نابودى مالها و فرمان به نگهدارى آنها نگهدارى به وسيله جمع و ضبط كردن نيست بلكه شايد مقصود از نگهدارى آن اموال به پراكندن است زيرا آدمى هر گاه آن گونه كه سزاوار است مال را پراكنده كند و به صورتى كه شايسته است انفاق نمايد و آن استوارى را تأكيد و آن آمادگى را به وسيلهء سپاسگزارى و ستايش بر بخشنده آن نعمت آن طور كه شايسته است تاييد كند و در آن قانون عدالت را رعايت نمايد براى آن اثر فراوانى در آماده كردن نفس براى پذيرش عنايت الهى در باقيماندن آن نعمتها و تداوم آن بخشش خواهد بود ، و هر گاه شخصى كه به او انعام شده هيچ يك از آن
--> ( 1 ) و كلّ ميسر لما خلق له - اين جمله در حديث معروف نبوى وارد شده است .